Sayıştay'dan memurları ilgilendiren karar: Sendikasız personelden aidat kesilemez
Özet haber: Sayıştay'ın 2025 yılı denetimlerinde dört belediyede memurların maaşlarından mevzuata aykırı aidat kesintisi yapılmasına yönelik düzenlemeler tespit edildi. Sendika üyesi olmayan personelden taban aylığının yüzde 6'sına kadar aidat istenmesini öngören sözleşmelerin hukuki dayanağı bulunmadığı belirtildi. Danıştay'ın daha önce ilgili hükmün yürütmesini durdurduğu hatırlatılırken belediyelerden uygulamaların düzeltilmesi istendi.

Sayıştay Başkanlığı'nın 2025 yılı denetim raporları, belediyelerde görev yapan devlet memurlarının maaşlarını doğrudan ilgilendiren önemli bir mevzuata aykırılığı ortaya çıkardı. Dört belediyede sosyal denge tazminatı sözleşmelerine, sendika üyesi olmayan personelden veya sendika üyeliği bulunan memurlardan normal üyelik aidatına ek olarak kesinti yapılmasını öngören hükümler konulduğu tespit edildi.
Sakarya Büyükşehir Belediyesi, Sakarya Geyve Belediyesi, Bitlis Tatvan Belediyesi ve Van Muradiye Belediyesi hakkında hazırlanan raporlarda, söz konusu kesintilerin yasal dayanağının bulunmadığına dikkat çekildi.
Sayıştay, sendika üyeliği nedeniyle memurlar arasında mali ayrım yapılmasının mevzuata aykırı olduğunu belirtirken, bu tür kesintilere sosyal denge sözleşmelerinde yer verilmemesi gerektiğini vurguladı.
Sayıştay denetimlerinde belediyeler tarafından imzalanan sosyal denge tazminatı sözleşmeleri incelendi.
Sakarya Büyükşehir Belediyesi ile Geyve Belediyesi'nde, herhangi bir sendikaya üye olmayan veya kanunen sendikaya üye olamayan personelin sosyal denge tazminatından yararlanabilmesi için memur taban aylığının yüzde 1,5'i oranında aidat ödemesini öngören hükümler bulunduğu belirlendi.
Tatvan ve Muradiye belediyelerinde ise sendika aidatı dışında tüm personelden ilave kesinti yapılmasına yönelik düzenlemeler tespit edildi.
Sayıştay, kamu çalışanlarının sendikalı olup olmamalarına göre farklı mali yükümlülüklerle karşı karşıya bırakılmasının ilgili mevzuata aykırı olduğunu bildirdi.
En dikkat çekici tespitlerden biri Bitlis'in Tatvan Belediyesi'nde yapıldı.
Belediye ile TÜM-BEL-SEN arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinde, çalışanların sendikal durumlarına göre farklı aidat yükümlülükleri getirildiği belirlendi.
Sözleşmeye göre, başka bir sendikaya üye olan memurların sosyal denge haklarından yararlanabilmesi için ödeyeceği dayanışma aidatına memur taban aylığının yüzde 4'ü oranında üst sınır konuldu.
Herhangi bir sendikaya üye olmayan personel için ise bu üst sınır yüzde 6 olarak belirlendi.
Sözleşmenin tarafı olan sendikanın üyelerine de normal üyelik aidatlarına ek olarak bir üyelik aidatı tutarında toplu sözleşme aidatı ödeme yükümlülüğü getirildi.
Sayıştay, Tatvan Belediyesi'nde sendika aidatı dışında tüm personelden toplu sözleşme aidatı adı altında kesinti yapıldığını da tespit etti.
Sayıştay raporlarında, uygulamanın hukuki dayanağına ilişkin önemli bir Danıştay kararı da hatırlatıldı.
Danıştay 12. Dairesi'nin 2 Mart 2022 tarihli ve 2021/6335 esas numaralı kararıyla, sosyal denge sözleşmesine taraf sendikanın üyesi olmayan kamu görevlilerinden ilave aidat alınabilmesine dayanak gösterilen toplu sözleşme hükmünün yürütmesi durdurulmuştu.
Söz konusu düzenlemeye, 2024 ve 2025 yıllarını kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme'de de yer verilmedi.
Sayıştay, mevcut mevzuatta sosyal denge sözleşmesi aidatı veya dayanışma aidatı adı altında söz konusu kesintilere imkân tanıyan bir hüküm bulunmadığını belirtti.

