Atatürk, Nutuk’u Neden Yazdı ve Bizzat Okudu?

Nutuk’un ortaya çıkışında Cumhuriyet’in ilanından sonra yaşanan siyasi ve toplumsal gelişmeler belirleyici oldu. 3 Mart 1924’te eğitim birliğinin sağlanması, halifeliğin kaldırılması ve mahalle mekteplerinin kapatılması gibi önemli düzenlemeler hayata geçirildi. Bu dönüşümlere karşı çıkan çevrelerin hareketlenmesi, Musul görüşmeleri, Nasturi ayaklanması, komutanların ordudan ayrılarak milletvekili olması ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kurulması, yeni devletin karşılaştığı başlıca sorunlar arasında yer aldı.

Şeyh Sait isyanı, Takrir-i Sükûn Kanunu, tekke ve zaviyelerin kapatılması, şapka düzenlemeleri çevresindeki tepkiler ve 14 Haziran 1926’da ortaya çıkarılan İzmir suikastı, dönemin siyasi atmosferini daha da gerdi. Atatürk, vatanın kurtarılması ve çağdaş bir devletin kurulması için yürütülen sürecin ardından kendisine yönelik suikast girişimini de değerlendirerek, yaşananları tarihe dayalı bir belge halinde bırakma kararı aldı.

Nutuk, bu amaçla 19 Mayıs 1919’dan 1927’ye kadar geçen sekiz yıllık dönemi ele aldı. Atatürk, yüzlerce belgeyi topladı, bunları değerlendirdi ve 500 sayfayı aşan eseri yaklaşık üç ay süren yoğun bir çalışmayla hazırladı. Eser, 15 Ekim 1927’de toplanan CHP’nin 2. kurultayında başladı; Atatürk, her gün yaklaşık altı saat okuyarak Nutuk’u altı günde, toplam 36 saat 33 dakikada tamamladı.

Atatürk, Nutuk’un amacını devrimin incelenmesinde tarihe kolaylık sağlamak olarak açıkladı. Eserde Milli Mücadele’nin kararları, karşılaşılan güçlükler ve yeni Türk devletinin kuruluş süreci anlatılırken, tam bağımsızlık ilkesi de öne çıkarıldı. “1919 yılı Mayıs’ının 19’uncu günü Samsun’a çıktım” cümlesiyle başlayan Nutuk, sonunda bağımsızlığın nasıl kazanıldığını ve çağdaş devletin nasıl kurulduğunu gelecek kuşaklara aktaran bir emanet olarak Türk gençliğine bırakıldı.

Kaynak: Cumhuriyet